Als het maar goed voelt voor jou

Over vrijblijvendheid die zich vermomt als respect

Ken je die zin? “Nou ja, als het maar goed voelt voor jou.” Iemand vertelt op een verjaardag over een beslissing, een visie, een dieet, maakt niet uit wat, en dan valt die zin. Klaar. Gesprek dood, strik eromheen, op naar het volgende onderwerp. Het klinkt zo heerlijk tolerant hè?

Het is een van de kreten waar ik een allergie voor heb ontwikkeld. Maar laten we eerlijk zijn over wat er eigenlijk gebeurt op zo’n moment. Het is geen ruimhartigheid, het is een uitweg om een onderwerp af te sluiten. “Als het maar goed voelt voor jou” is emotioneel je schouders ophalen en aansluiten bij de polonaise.

Het gevoel als enige meetlat

Wat me het meest stoort aan die zin: hij verheft gevoel tot het enige meetinstrument dat ertoe doet. Alsof waarheid, verantwoordelijkheid en gevolgen voor anderen vanzelf verdampen zodra iemand zegt: “Maar het voelt goed voor mij.” Nou, ik heb een nieuwtje voor je. Er zijn heel veel dingen die goed voelen en toch niet zo best voor je zijn. Soms zelfs schadelijk. Of gewoon feitelijk onwaar. Vraag het iedereen die ooit om drie uur ‘s nachts na een knetterende ruzie een appje stuurde om er toch nog even op terug te komen. Het voelde waarschijnlijk vijf minuten geweldig, maar of dat het was, dat valt te betwijfelen.

Andersom geldt het net zo hard: er zijn dingen die helemaal niet goed voelen en die toch nodig zijn. Naar de tandarts gaan voelt niet goed. Je excuses aanbieden voelt niet goed. Een moeilijk gesprek voeren met je kind, een vriendin, een familielid – niemand gaat dat fluitend aan.

Maar we doen het, omdat alleen “goed voelen” nooit de bedoeling van het leven is geweest. Je altijd goed voelen is geen doel op zich in het leven, hooguit een fijne bijkomstigheid als het zo is. Wie dat gevoel tot scheidsrechter benoemt en het leven ernaar inricht, heeft de wedstrijd al opgegeven en verloren wat mij betreft.

Maar er zit nog iets onder, en dat vind ik eigenlijk het meest vervelende eraan. Wie “als het maar goed voelt voor jou” zegt, hoeft zelf nergens meer over na te denken. Wel zo makkelijk. Je geeft geen mening. Je gaat geen gesprek aan. Je neemt geen risico. Je hoeft niet te zeggen wat jij werkelijk vindt en dus kan niemand je er ooit op aanspreken. Het is een suikerlaagje vrijblijvendheid met een lach, vermomd als respect. Zo eentje waar je glazuur van springt.

Vrijblijvendheid is niet hetzelfde als vriendelijkheid. Sterker nog: het is vaak het tegenovergestelde, gemakzucht. Weet je wat écht respect is? De ander serieus genoeg nemen om te zeggen: “Ik snap dat het goed voelt. Maar ik denk persoonlijk dat je een fout maakt.” Dat is eng. Dat kan je een ongemakkelijk gesprek opleveren, dat is waar, maar het betekent wel dat je er bent. Dat je iemand niet laat verdwalen onder het mom van zijn-eigen-pad-laten-lopen. Het wil niet zeggen dat de ander naar je moet luisteren, maar je maakt jezelf niet kleiner en verheft de ander tot een persoon die het waard is om echt gehoord te worden en waar jij jouw kostbare tijd en energie in wilt steken.

Wat kan je ermee?

Begrijp me niet verkeerd: ik pleit niet voor ongevraagd advies bij elke kop koffie of ‘s morgens vroeg als je net je ogen open hebt. Er zijn genoeg situaties waarin je gewoon je mond houdt en luistert, omdat dat is wat de situatie vraagt. Maar er is een verschil tussen kiezen om niets te zeggen en je verschuilen achter een kreet die je van elke verantwoordelijkheid ontslaat. Het eerste is een afweging, het tweede is luiheid met een lieve glimlach.

Dus de volgende keer dat de zin op je lippen ligt – “als het maar goed voelt voor jou” – probeer dan eens een paar seconden te wachten. En vraag jezelf af: vind ik dit echt? En als het antwoord nee is, durf ik dat dan te zeggen? Misschien durf je dat niet, en dat mag. Maar zeg dan tenminste iets wat waar is. “Ik weet niet wat ik ervan vind.” “Vertel eens meer.” Of desnoods: “Spannend, joh.” Allemaal eerlijker dan die uitgeholde mantra.

Want gevoel is een prima passagier. Maar laat het in vredesnaam niet sturen, want dan loop je uiteindelijk op de klippen.