Boosheid is geen strategie

Over woede, kuddegedrag en wat je er zelf mee doet

We zijn allemaal zo boos.

Scroll even door je tijdlijn en je ziet het meteen. Mensen die razen over politici, over immigranten, over klimaatactivisten, over boeren, over de elite, over de media, over ‘die andere kant’. Altijd is er wel iemand. Altijd is er wel iets. En altijd worden de pijlen gericht op een groep, een partij, een religie. En eerlijk? Ik word er zo verdrietig van.

Thanks for reading! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

Maar er is iets wat me nog meer opvalt dan die woede zelf. En dat is hoeveel mensen eigenlijk gewoon meedoen. Niet eens omdat ze zelf zo boos zijn. Maar omdat het veiliger voelt om mee te schreeuwen dan om je mond te houden. Omdat je erbij wilt horen. Omdat afwijken van de norm eng is.

Tribalisme. De groep bepaalt wat je denkt, en wie er niet in meegaat valt buiten de boot. Dus doe je mee. Je deelt die post. Je knikt bij dat praatje. Je doet alsof je het er helemaal mee eens bent, zelfs als er ergens binnenin iets zegt dat het misschien iets ingewikkelder ligt. Bang voor je eigen mening. In 2026. Dat vind ik pas echt triest.

Je schiet er niets mee op.

Want kijk eens eerlijk wat het oplevert. De partij die je haat staat nog steeds in de peilingen. De groep waarover je je dagelijks opwindt bestaat nog gewoon en verdwijnt niet door er tegen te schreeuwen online. De wereld heeft zich helemaal niets aangetrokken van jouw verontwaardiging. Nul. Nada. En jij? Jij bent uitgeput. En van binnen aan het afbreken.

Want dat is wat chronische woede doet. Het kost je energie – letterlijk. Je lichaam staat de hele dag op scherp, het beïnvloedt je slaap, je denkt negatiever. En hoe meer je je focust op alles wat er niet klopt, hoe meer je ziet wat er niet klopt. Het is een bril die je opzet en na een tijdje vergeet af te zetten. Woede die nergens heen gaat, lost niets op. Het circuleert en groeit alleen maar totdat jij volledig uitgeput bent. Vooral op social media. En het groeit nog harder als een hele groep elkaar opzweept. Want dan wordt het niet alleen jouw woede meer. Dan wordt het de woede van de stam, de tribe. En die verlaat je niet zomaar. Want daar ligt je loyaliteit.


Het lijkt soms of mensen die lang geleden veel meer verbonden waren met religie dan nu daarvoor in de plaats politiek hebben gekozen als religie. Vroeger zat je in de kerk en behoorde je bij de gemeente, was dat je anker, en vond je daar de mensen waarmee je op dezelfde lijn zat. In deze tijd waarin religie meer op de achtergrond gedwongen is, vinden mensen elkaar in politiek gedachtengoed en is dat hun anker geworden.

En net als in de kerk stel je dat gedachtengoed niet snel ter discussie.

Energie steken in iets. Maar dan wel in iets wat wat oplevert.

Er is niets mis met ergens voor staan. Niets mis met je ergens over opwinden. Maar kies dan iets waarmee je iets bereikt. Help een buur. Doe vrijwilligerswerk. Ga in gesprek met iemand die er anders over denkt dan jij, niet om te overtuigen, maar gewoon om te begrijpen hoe iemand anders de wereld ziet. Praat met elkaar en schreeuw niet tegen elkaar. Het is altijd beter dan op elkaar schieten. Of schrijf iets, zoals ik doe. Misschien verandert het de wereld niet, maar het houdt mij rustig van binnen. Kalm. En dat is ook iets waard, misschien meer dan jij je realiseert op dit moment.

Begrijp me goed: ik zie de wereld echt wel zoals ze is. Ik leef niet met mijn hoofd in de wolken. Ik zie de complexiteit, de wreedheid, de corruptie etc, de dingen die gewoon niet kloppen. Maar ik kijk ernaar, observeer, en probeer te werken naar een oplossing op mijn eigen manier, hoe klein die bijdrage ook is. Ik probeer in ieder geval niet bij te dragen aan het probleem. Durf ook gewoon een andere mening te hebben dan de groep waar je bij hoort. Dat is geen verraad. Dat is nadenken. Kansloos geroeptoeter lost niks op. Nooit gedaan ook.

Wat er echt onder zit.

Wat me het meest raakt als ik al die woede zie en ik zie het veel, te veel – is niet de agressie. Het is het verdriet eronder. Want achter veel van die boosheid zit pijn, angst en een gevoel van machteloosheid. Vooral dat laatste. Machteloosheid die zelden hardop uitgesproken wordt. Het gevoel dat niemand er naar luistert.

Woede is vaak verdriet in een ander jasje, omdat verdriet en toegeven dat je maar heel miniem een verschil kan maken en grotendeels machteloos bent, kwetsbaar maakt en woede voelt als kracht. Maar dat is het zelden, het is verraderlijk en vreet energie en verzwakt jouw positie als individu.

En dan is er de groep die je dat gevoel van kracht geeft. Die je het idee geeft dat je ergens bij hoort. Dat je samen staat voor iets. Dat begrijp ik. Echt. Mensen hebben dat nodig, verbinding, herkenning, het gevoel gezien te worden. Maar als de lijm van die verbinding alleen maar woede is, dan klopt er iets niet.

De wereld heeft geen mensen nodig die harder schreeuwen.

Ze heeft mensen nodig die durven te fluisteren: wacht eens even, misschien moet ik het eens anders proberen. Ik gun je dat inzicht, voor jezelf maar ook voor de toekomst van de wereld en degenen die na jou komen. De wereld waarin jij je steentje bij kan dragen maar dan met betekenis en impact. Je bent hier tenslotte niet voor niets.