Maak van je hart geen moordkuil

“Maak van je hart geen moordkuil.” Het is zo’n ouderwetse uitdrukking die bijna iedereen kent. Je moet niet alles opkroppen. Zeg wat je dwarszit, lucht je hart. Tja, dat is simpel gezegd, maar in de praktijk is het soms een stuk ingewikkelder.

Want er zijn momenten waarop je helemaal niet weet wat je moet zeggen. Of waarop je zoveel tegelijk voelt dat er geen normale zin van te maken valt, omdat je zo boos, verdrietig, teleurgesteld, machteloos of gefrustreerd bent. Alles loopt door elkaar heen en je hoofd probeert er ondertussen chocola van te maken.
En soms lukt dat gewoon even niet. Bij mij zelfs redelijk vaak. Mijn emoties nemen nogal eens de overhand, zeg maar. Dan wil ik zoveel zeggen, maar weet ik ook dat het er op dat moment waarschijnlijk totaal verkeerd uitkomt. Dus slik ik het liever in.

Omdat je geen ruzie wilt, omdat je geen zin hebt in gedoe en oeverloze discussies met vingerwijzen.
Omdat ik denk dat ik me misschien niet zo moet aanstellen. Of omdat ik tegen mezelf zeg: Laat maar. Ik doe het zelf wel, of ik regel het zelf wel.

Alleen is “laat maar” lang niet hetzelfde als loslaten. Soms betekent het vooral dat ik het ergens diep vanbinnen parkeer. En daar zit het dan te borrelen. Het zet zich vast en uiteindelijk heeft dat vooral consequenties voor mezelf.

Wat je inslikt, verdwijnt niet altijd

Er is op zichzelf niets mis mee om niet overal direct op te reageren. Sterker nog: soms is het juist verstandig om eerst even af te koelen.
Moeilijk soms. Voor mij in ieder geval wel😂 Ik begrijp heus dat niet iedere gedachte uitgesproken hoeft te worden en dat niet iedere irritatie het verdient om er energie in te steken. En sommige dingen blijken een dag later ineens een stuk minder belangrijk dan ze op het moment zelf leken.
Maar er is een verschil tussen iets laten rusten en iets wegstoppen. Dat laatste kan zich behoorlijk opstapelen.

Een opmerking die je heeft geraakt. Iets wat je oneerlijk vond. Een gesprek waarin je eigenlijk iets had willen zeggen, maar het niet deed.
Je laat het voor wat het is. Je denkt dat je verdergaat, totdat je ’s avonds in bed ligt en het ineens weer voorbij komt en je niet kunt slapen.

En nog een keer.

En nog een keer.

Voor je het weet rijdt je hoofd rondjes op dezelfde rotonde en mis je iedere afslag.
Ik mag wel zeggen: daar ben ik persoonlijk bijzonder goed in😂

Woorden geven ruimte

Wat ik steeds meer merk, is dat het helpt om woorden te geven aan wat er vanbinnen gebeurt.
Niet omdat daarmee automatisch het probleem opgelost zal zijn. Want soms zitten er consequenties aan dingen die gezegd of gedaan zijn. Dat is misschien wel het belangrijkste onderscheid. Praten verandert niet altijd de situatie. Degene die je pijn heeft gedaan verandert misschien helemaal niet. Een probleem verdwijnt niet doordat je het teruglegt bij de ander. Verdriet laat zich niet wegpraten en sommige zorgen blijven gewoon bestaan.

Maar er verandert vaak wel iets ín jezelf. Zolang alles alleen maar in mijn hoofd zit, kan het één grote kluwen zijn. Op het moment dat ik probeer uit te leggen wat ik voel, moet ik gaan ordenen.

Waar ben ik nou eigenlijk zo boos over?
Waar deed de ander mij pijn?
Waar ben ik bang voor?
Wat vind ik oneerlijk?
Waardoor raak ik zo gefrustreerd?

Wat raakt me hier nu werkelijk in?

Door het uit te spreken of op te schrijven krijgt iets wat eerst alleen maar een gevoel was ineens vorm. En wat vorm heeft, kun je ook beter bekijken en beoordelen voor jezelf.

Je hart luchten is niet hetzelfde als iemand afbranden

Dat betekent trouwens niet dat je altijd keurig, verstandig en beheerst wilt reageren. Soms wil je gewoon tekeergaan. Uit je slof schieten. Ik tenminste wel😂 Soms heb ik helemaal geen behoefte aan mooie volzinnen, volwassen communicatie of een cursus geweldloze gespreksvoering.

Not at all!

Soms wil ik gewoon zeggen: “Zoek het lekker uit.” Of: “Donder op.” En misschien is daar op zichzelf ook niets mis mee.

We zijn allemaal mensen.

Boosheid is niet fout.
Frustratie is niet fout.
Verdriet is niet fout.

Het verschil zit hem vooral in wat je ermee doet.

Je kunt woest zijn zonder de ander kapot te maken. Je kunt zeggen dat iemand je heeft gekwetst zonder diegene op zijn beurt doelbewust te kwetsen. Je kunt iets oneerlijk vinden zonder meteen alle bruggen achter je af te branden. Dat lukt niet altijd perfect. Mij in ieder geval niet.

Maar er zit wel een verschil tussen eerlijk zeggen wat iets met je doet en je emoties als wapen gebruiken.

Soms hoeft de ander er niet eens bij te zijn

Je hart luchten hoeft trouwens niet altijd in een gesprek met de ander.

Sterker nog: soms is dat helemaal niet verstandig.
Je kunt een brief schrijven die je nooit verstuurt.
Je kunt gaan wandelen en onderweg hardop tegen jezelf praten.
Je kunt bidden.
Je kunt tegen een boom schoppen of even flink janken.
Je kunt schrijven, zoals ik doe.

Voor mij heeft schrijven iets bijzonders. Op papier kan ik dingen kwijt die in mijn hoofd door elkaar heen buitelen. Soms begin ik een stuk zonder precies te weten waar het heen gaat. Terwijl ik schrijf, ontdek ik pas wat het werkelijk is dat ik wil zeggen. En dat hoeft niet altijd netjes te zijn. Soms mag het gewoon rauw zijn, ongefilterd. Soms is het zo heftig dat ik het tien keer moet herschrijven voordat de nette woorden komen.

Maar tegen die tijd is er vaak al iets gebeurd. Ik ben het kwijt. Niet weg, niet opgelost.
Maar wel uit mijn hoofd en op papier. En dat maakt verschil.

Niet alles hoeft opgelost te worden

Misschien is dat ook iets wat we te vaak verwachten. Dat wanneer we ergens over praten, het daarna opgelost moet zijn. Maar dat kan niet altijd.

Soms wil ik alleen even kunnen zeggen: Dit doet mij pijn. Of: Hier ben ik woest over.
Of: Ik trek dit even slecht, het frustreert mij.

En dat iemand vervolgens zegt: Ik hoor je. Meer niet.
En soms kom je zelfs niet zover. Schiet de ander meteen in de verdediging. Wordt er teruggekaatst, uitgelegd, goedgepraat of ontkend. Dat kan. Maar ik heb het dan in ieder geval gezegd.
Ik ben het kwijt, wat het ook is.
En dat geeft ruimte in mijn hoofd en in mijn hart.
Niet iedere emotie is een probleem dat gerepareerd moet worden.
Sommige emoties mogen simpelweg ergens bestaan.

De kunst is misschien niet om alles te zeggen

Mijn eerste instinct is nogal eens: maak van je hart geen moordkuil. Of het altijd slim of nodig is om alles wat er in mijn hoofd voorbij komt daadwerkelijk hardop uit te spreken, dat is een tweede.
Dat zou bovendien voor de mensen om mij heen af en toe een buitengewoon vermoeiende toestand worden😂

Hart op de tong: iets waar ik aan moet werken.
Nee Suus, niet alles wat door je hoofd vliegt hoeft naar buiten 😂

Maar wél dat wat je diep raakt, dat wat blijft hangen. Dat waar je dagen later nog mee wakker wordt.
Dat wat zich vastzet in je hoofd, in je lijf of ergens diep vanbinnen.
Dat hoeft niet altijd tegen degene gezegd te worden die het veroorzaakt heeft. Soms kan dat niet. Soms heeft het geen zin. Soms weet je vooraf al dat er toch niet geluisterd zal worden.

Maar het moet ergens heen. Naar papier, naar God. Desnoods naar een boom die uitstekend kan luisteren en zelden in de verdediging schiet.
Want alles binnenhouden omdat je sterk wilt zijn, geen gedoe wilt veroorzaken of niemand tot last wilt zijn, betekent niet automatisch dat je het verwerkt.

Soms draag je het alleen. En hoe langer je dat doet, hoe zwaarder het wordt.

Misschien betekent maak van je hart geen moordkuil voor mij daarom tegenwoordig iets anders dan simpelweg: zeg alles wat je denkt.

Het betekent vooral:

begraaf niet alles wat je voelt.

Geef het woorden. Laat het ergens bestaan, laat het eruit.
Niet om de wereld naar je hand te zetten.
Niet om iemand anders te dwingen het op te lossen.
En ook niet omdat je daarna ineens nergens meer last van zult hebben.

Maar omdat jij ook ergens met je gevoelens naartoe moet.
Een gelucht hart is niet automatisch een zorgeloos hart.
Maar wel een lichter hart.

Verdriet kan blijven.
Boosheid kan blijven.
Sommige situaties veranderen helemaal niet.
Maar er ontstaat wel wat ruimte.

En soms is dat precies wat je nodig hebt om weer adem te kunnen halen.