De verkeerde volgorde

Over wie hoort het overzicht te houden – en wie het in de praktijk doet

Ik wil het vandaag hebben over het wel en wee van de stichting. Niet over de mooie kant – de pakketten die de deur uitgaan, de mensen die even lucht krijgen – want daar schrijf ik makkelijk over. Vandaag wil ik het hebben over de kant waar ik doodmoe van word.

Bewindvoerders.

Niet allemaal. Daar kom ik zo op terug, want dat onderscheid is belangrijk en ik wil niet dat het ondersneeuwt. Maar er is een patroon dat ik inmiddels zo vaak heb zien langskomen dat ik het bijna kan uittekenen:

Iemand meldt zich aan. Geeft minimale informatie. De stichting helpt. Dan: maanden stilte. En de bewindvoerder reageert pas weer als ík aan de bel trek. Ondertussen blijft de cliënt afhankelijk van noodhulp – onze noodhulp – omdat het reguliere traject ergens is blijven hangen en niemand het lijkt te missen.

En dat is precies de verkeerde volgorde.

Een stichting als HouVast hoort niet de partij te zijn die continu moet najagen of het echte traject nog leeft. Wij springen in waar het acuut is. Dat is ons werk en dat doen we graag. Maar het overzicht houden – kijken of het budgetplan klopt, of de aanvragen lopen, of er überhaupt een route uit de overlevingsstand is – dat hoort thuis bij bewindvoering, budgetcoaching of schuldhulpverlening. Zij worden betaald of aangesteld om dat overzicht te bewaken. En daar wordt naar mijn mening te weinig naar gekeken of pogingen gedaan die situatie te verbeteren door het aanvragen van voorliggende voorzieningen bijvoorbeeld.

Ik ben toch geen gratis casemanager met een boodschappenmandje, kom op.

Het rare is: ik merk dat ik me bijna verontschuldig als ik dit zeg. Alsof het onaardig is om te verwachten dat iemand die ervoor betaald wordt, ook daadwerkelijk de regie voert. Het is niet onaardig. Het is gewoon de afspraak, het is zoals het zou moeten zijn.

En nu de nuance, want die meen ik oprecht. Er zijn zeker goede bewindvoerders. Die zijn goud waard. Die bellen of mailen vóórdat het misgaat. Die hebben een plan dat je kunt navertellen, helder, overzichtelijk. Die de neuzen laten wijzen richting verbetering en bij voorkeur de uitgang, ofwel een oplossing van de situatie. Die zien een mens en niet een dossiernummer. Als ik er zo eentje tegenkom, werk ik met plezier samen en heb ik er niets bij te klagen – dan loopt het, en dan hoor je mij niet.

Maar bij de zwakke gevallen zie je telkens dezelfde dingen terug:

• geen proactieve updates — je hoort niets tot je zelf trekt;
• geen helder budgetplan — niemand kan je uitleggen waar het geld heen gaat of wanneer er ruimte komt;
• geen urgentiebesef — alsof een maand wachten voor iemand zonder eten hetzelfde weegt als een maand wachten op een bevestigingsmail;
• verschuilen achter de AVG zodra je stukken opvraagt — privacy als schild in plaats van als recht van de cliënt;
• wel aanvragen doen, maar niet meedenken over een structurele oplossing – de brandjes proberen te blussen met een pipet, zonder ooit naar de bedrading te kijken;
• en het ergste: cliënten jarenlang in de overlevingsstand laten hangen, alsof dat een eindstation is en niet een noodgreep.

Dat laatste blijft me het meeste bij. Overlevingsstand is bedoeld om kort in te zitten. Het is geen plek om te wonen. En toch zie ik mensen die er al jaren in vastzitten, niet omdat er geen weg uit is, maar omdat de partij die de weg zou moeten wijzen er niet naar kijkt.

Dus nee, ik schrijf dit niet uit boosheid – of niet alleen dat in ieder geval. Ik schrijf het omdat de vraag die eronder ligt eerlijk en simpel is: wie hoort hier het overzicht te houden?

Want zolang het antwoord in de praktijk “de stichting, want die trekt toch wel weer aan de bel” blijft, hebben we de volgorde omgedraaid. En dan blijft HouVast brandjes blussen bij een bedrading die niemand komt nakijken.

Dat kan ik nog een tijdje volhouden. Maar het is niet de bedoeling.