Iemand het uit-knopje gevonden?

Aantekeningen uit een hoofd zonder uit-knopje

Soms vind ik mezelf uitermate vermoeiend.

Als bijna bejaarde ADHD’er werkt mijn brein nog precies zoals toen ik jong was – alleen raakt het sneller leeg. Toen ze me in elkaar knutselden, zijn ze vast vergeten een uit-knopje aan te brengen. Echt, dat hoofd van mij staat nooit stil.

De brandstof is dopamine, zoals bij iedere ADHD’er, en ik heb er veel van nodig om het te voelen. Bij mij vertaalt zich dat in antwoorden. Op vragen, op puzzels, op situaties. Alles wat mijn interesse heeft, uit hobby of uit noodzaak of omdat het werk is. Alles wordt een cold case die opgelost moet worden. En ik wil dat antwoord niet over zes maanden – ik wil het nu, vandaag. Met minder zou ik best genoegen nemen, mijn leven zou een stuk rustiger zijn. Maar mijn brein zet een voet tussen de deur. En uitgerekend in een tijd van energietekorten lijkt ook déze dopamine energiebron steeds spaarzamer geleverd te worden naarmate ik ouder word. De voorraad is sneller op. Heel irritant.

Want het mechanisme blijft hetzelfde, ik bijt me er alleen nóg harder in vast: een cold case, zonder uit-knopje. Ik had bij de politie moeten gaan werken als rechercheur, daar had ik eerder aan moeten denken zeg. Want ik moet en zal antwoorden hebben op mijn vragen.

Laat dat toch aan de specialisten over, zeggen ze dan. Aan de experts. Natuurlijk – alleen komt dat overlaten tegenwoordig standaard met een sticker: “we komen er over een paar maanden op terug.” Zoals zo vaak gebeurt tegenwoordig. Theoretisch lekker makkelijk maar in de praktijk werkt het niet, niet voor iemand zoals ik. Ik heb echt niet de illusie dat ik ergens specialist of expert in ben. Maar wel iemand die absoluut niet tegen een open eind kan. En dus blijft mijn brein aan het onderwerp kleven als een luis in een pels.

Soms voelt mijn hoofd als een kamer waarin overal stapeltjes liggen. Ik sta in het midden en kan niet kiezen welke ik eerst opruim. Ik blijf ernaar staren, naar al die stapels tegelijk, want dat is alles wat ik zie. Niet één stapel, ik kan ze alleen maar allemaal tegelijk zien. Nog meer concentratie dan maar. Suus, blijf bij één stapel, spreek ik mezelf streng toe. Ik begin – en zie meteen iets liggen dat in een andere stapel thuishoort. Ik breng het over. En vergeet vervolgens dat ik met de eerste bezig was, want mijn focus zit nu op de tweede. Het totaaloverzicht is er wel. De selectieve taakverdeling niet. Mijn excuus? Ik heb mezelf ook niet in elkaar gezet.

Na een dag rondlopen in die kamer, met genoeg eruit geperste focus, krijg ik één, hooguit twee stapels opgeruimd. En dan ben ik volledig gesloopt. Mentaal leeg. Mijn oververhitte neuronen moeten afkoelen, zoals ik het altijd noem, en nagenoeg het enige wat dan werkt is slapen. Want als ik slaap, denk ik niet. Althans, dat denk ik.

Parkeer je gedachten in een archiefkast, zeggen ze dan. Prachtige theorie. Had ik al verteld dat ze ook vergeten zijn die archiefkasten te leveren?

Na drieënzestig jaar heb ik zoveel theoretische oplossingen gelezen. En nog steeds geen enkele die in de praktijk werkt. Of nou ja. Eentje. Twee eigenlijk. Alleen heb ik die niet uit een boek.

De eerste is slaap. De reset. De enige knop die wél in me zit, al moet ik er eerst volledig voor crashen. Dopamine uitgeput, voorraad wordt op een later tijdstip geleverd.

En de tweede is dit. Schrijven. Het enige moment waarop ik niet in het midden van die kamer sta te draaien – dan pak ik één stapel, en blijf ik er wél bij. Dezelfde hyperfocus die me overdag van stapel naar stapel jaagt, doet hier het tegenovergestelde: hij houdt me vast bij dit ene. Even is er maar één stapel in de hele kamer.

Het duurt nooit lang. Word ik wakker, dan draaien de radartjes weer. Is dit stuk af, dan slaat de molen weer aan.

Maar zolang ik schrijf, is het even stil. En soms is even genoeg.