Waarom beloof je het dan?

Ik kan er slecht tegen wanneer mensen iets beloven en zich er vervolgens niet aan houden. Slecht. Niet een beetje geïrriteerd, het raakt iets. En ja, ik weet best dat mensen dingen vergeten. Ik vergeet zelf ook weleens iets. Een afspraak loopt mis, omstandigheden veranderen, iemand wordt ziek, het leven gooit roet in het eten. Prima. Daar heb ik het niet over.

Maar er zit voor mij een verschil tussen “ik zal kijken of het lukt”, “ik probeer het”, “ik denk dat ik het kan doen” en “ik beloof het.” Dat laatste is iets anders. Als je iets belooft, zeg je in feite: hier mag je op vertrouwen. Tenminste: die waarde geef ik er aan. En precies daar zit waarschijnlijk mijn probleem, want mij zijn in mijn leven nogal wat dingen beloofd die uiteindelijk niet klopten.

Toen mijn ouders uit elkaar gingen, hoorde ik dat het wel goed zou komen. Het kwam niet goed. Toen mijn moeder later met een andere man trouwde, zouden we het zo leuk krijgen samen. We kregen het helemaal niet leuk.
En later kwamen andere beloften. Je kunt mij vertrouwen. Ik laat je niet in de steek. Ook die bleken soms vooral geldig zolang het makkelijk bleef.
Zodra het echt ingewikkeld werd, spannend werd, iets van iemand vroeg, verdwenen sommige mensen alsnog. Netjes op tijd, voordat het pijn ging doen. Soms met een deur die met een klap dichtgegooid werd, soms door de achterdeur, zonder enige uitleg of verklaring.

Misschien is dat waarom ik zo sterk reageer op beloften. Voor een ander is “ik beloof het” misschien gewoon een krachtiger manier om te zeggen dat hij iets van plan is. Voor mij niet. Voor mij is een belofte een grens.
Je hebt iemand toestemming gegeven om erop te bouwen dat jij doet wat je zei.
En als je dat dan zonder goede reden niet doet, denk ik niet: jammer, het is niet gelukt. Ik denk: waarom beloof je het dan?

Niemand verplicht je dat woord te gebruiken. Je kunt ook zeggen dat je het gaat proberen te doen. Dat je hoopt dat het je lukt. Dat je eerlijk niet weet of je het kunt. Allemaal prima, ik heb daar geen probleem mee, sterker nog, ik heb daar meer aan dan aan een grote belofte.
Maar zodra je zegt: ja joh, geen enkel probleem, dat doe ik, “ik beloof het”, verandert er voor mij iets.

Zelf doe ik een belofte niet lichtvaardig. En nee, ik zal niet beweren dat ik zelf iedere afspraak ben nagekomen. Natuurlijk niet, ook ik heb dingen vergeten of verkeerd ingeschat. Maar een echte belofte heb ik nooit bewust gebroken. Ik weet dat zo zeker omdat juist de beloften die me het meest zijn bijgebleven, allesbehalve makkelijk waren.

Toen mijn schoonmoeder, van wie ik heel erg veel hield, op sterven lag, zei ze tegen mij: “Susan, ik wil niet dat er vreemde mensen aan me zitten als het zo ver is. Beloof me dat jij het voor me doet.” Ik beloofde het. Toen ze overleed, heb ik mijn belofte gehouden. De kinderen konden het niet opbrengen.
Het was zwaar, verdrietig, allesbehalve iets wat je graag doet, en dat begrijp ik.
Maar ook voor mij was het zwaar. Ik had ook verdriet.
Ik nam het hen met liefde uit handen. Dus heb ik haar gewassen, aangekleed, haar haren gekamd. En samen met de heren van de uitvaartorganisatie heb ik haar in haar kist gelegd. Uiteindelijk zelfs het deksel erop geschroefd. Niet omdat ik daar zo sterk in was, ik was het niet. Maar omdat ik had gezegd dat ik het zou doen.

Later lag mijn hond Sam doodziek in de gang op zijn eigen plekje. Hij was ineens heel ziek geworden de avond ervoor. Hij was oud en ik had de hele nacht bij hem gezeten in de gang.
Ik wist dat hij het niet zou redden, het moment was gekomen. De anderen konden er niet bij blijven, wilden het niet zien, liepen weg. Ook dat begrijp ik. Maar ik bleef. Ik had hem beloofd dat ik bij hem zou blijventot het einde. Hij was tenslotte al 14 jaar mijn trouwe vriend. Dus zat ik daar met zijn kop in mijn handen, mijn tranen op zijn neus, en voelde ik zijn lichaam langzaam ontspannen. Ik hoorde hem zijn laatste adem uitblazen.
Geloof me: daar had ik ook voor weg willen lopen, eerlijk gezegd. Maar ik had het beloofd dus ik bleef.
En nu, 11 jaar later zit er nog steeds emotie op die herinnering en krijg ik tranen in mijn ogen als ik erover schrijf.

Misschien zit daar de hele betekenis van een belofte. Die telt juist wanneer het moeilijk wordt om het na te komen. Als alles makkelijk gaat, heb je niet zoveel aan grote woorden. “Ik blijf bij je” klinkt prachtig zolang niemand hoeft te blijven. “Je kunt op mij rekenen” klinkt geweldig zolang niemand daadwerkelijk hoeft te rekenen. Pas wanneer het ongemakkelijk wordt, verdrietig, lastig, blijkt wat die woorden waard waren.

En daar zit voor mij nog iets onder. Als iemand zijn deel niet doet, blijf ik niet alleen achter met een gebroken afspraak. Mijn automatische reactie is jarenlang geweest: dan doe ik het zelf wel.
Ik word dan boos. Niet eens op de ander maar meer nog op mezelf.
Waarom moet ik degene zijn die zich wel aan de afspraken houdt en kan een ander gewoon over me heen lopen? Waarom ben ik er weer ingetrapt?
Mijn innerlijke hamster 🐹Henk zegt direct: omdat iemand het moet doen, je kunt het niet zomaar laten liggen of voorbij laten gaan, dus dan jij maar.
Als je niet weet wie Henk is, hier lees je over hem en zijn hang-ups. Maar ik ben bezig Henk steeds vaker het zwijgen op te leggen. No more. Dat automatische “dan doe ik het zelf wel” heeft me in mijn leven te veel verdriet en frustratie gebracht en me fysiek te veel gekost.
Tenslotte ben ik net als iedereen een work in progress. En daarmee relativeer ik al schrijvend direct mijn eigen punt. 😄

Wat blijft staan voor mij is: doe geen belofte die je niet na kunt komen. Als je het niet zeker weet zeg gewoon, dat je misschien niet kunt geven wat ik vraag. Met de waarheid kan ik veel beter overweg dan met een zekerheid die achteraf geen zekerheid bleek.

Want iedere keer dat iemand “je kunt op mij vertrouwen” zegt en vervolgens wegloopt zodra het moeilijk wordt, verandert er iets. De volgende keer hoor je die woorden anders. Niet meer “ik kan op je rekenen”, maar “jij zégt dat ik op je kan rekenen.” Tussen die twee zinnen zit een wereld van verschil, en ik hoor het verschil inmiddels meteen. Het doet iets met mijn vertrouwen in mensen.

Dus ja. Misschien reageer ik sterker op een gebroken belofte dan een ander zou doen. Maar voor mij is een belofte nooit alleen een zin geweest. Het is een verzoek om vertrouwen. En vertrouwen geef ik niet op woorden alleen. Dus blijft mijn vraag eigenlijk heel simpel. Als je niet weet of je het waar kunt maken, waarom beloof je het dan?